Dit gedeelte gaat over mijn opleiding op de zeevaartschool in:


harlingen

De opleiding aan de MULO in Amsterdam-N. had al ik gauw bekeken,
ik wilde gaan varen!

                         

(klik hier boven voor de vergroting)

Maar eerst moest ik van mijn ouders een diploma behalen, het werd de "Oranje Nassauschool" in HARLINGEN, een opleidingsschool van het Koninklijk Onderwijsfonds voor de Scheepvaart voor Rijn- en Binnenvaart en Kustvaart.
Met een internaat in de Weeshuistraat 3 (zie de foto's hieronder), ik ben hier met veel plezier twee jaar van 1962 tot 1964 intern geweest onder nummer 4-261.
De lessen bestonden uit: Sport, Roeien/wrikken, Splitsen en Knopen, Laden en Lossen, Metaalbewerken, Navigatie, Radiotelefonie, Scheepsonderhoud, Engels, Binnenvaart en Zeerecht, Betonning, Motorkennis en onderhoud.

Bron: Eigen foto's en van Peter Kok

(klik hier boven voor meer foto's)

Directeur van de school en internaat in 1962-1964 was:
Dhr. J.F. Swarts
† oktober 1974
(Hij was iemand van de oude stempel die er behoorlijk de wind onder had.)
 
De leiding bestond uit:
Dhr. Johannes Keuning
(stuurman)
Dhr. Feike Dijkstra
(bootsman)
Dhr. Hidde de Vries
(bootsman)
Dhr. Bote Visser
(bootsman)
Dhr. Piet Bron
(hofmeester)
Dhr. Jack van Duijn
(kok)

Bron: Foto's van Sjirk Dijkstra

(klik hier boven voor meer foto's)

Het leraren korps bestond uit:
Dhr. Baardman
(stuurman)
Reglementen.
Dhr. Bloem
(leraar)
Algebra en Meetkunde.
Dhr. Ewijk
(leraar)
Motoren
Dhr. Adema
(stuurman)
Radio Telefonie
Dhr. Pennewaard
(stuurman)
Engels
 
Bij dhr. Ewijk hebben we veel stukken ijzer bewerkt en gevijld en hebben wij alles over de spoelpomp (dit woord spraak hij op een speciale manier uit 'spoulepomph') geleerd.
Bij dhr. Adema mochten de leerlingen met de beste cijfers, in de vrije avonduren, extra Radio Telefonie les volgen.
Dank zij hem heb ik mijn Radio Telefonie diploma behaald.

(klik hier boven voor het kranten artikel en RT certificaat)

Het Uniform van de School voor de Kust- en Binnenvaart "Oranje Nassau":


Zwart, kort jasje met vijf koperen knopen (sluiting) en acht, kleinere, koperen sierknopen (schouders, mouwen, borstzakken).
Deze knopen zijn versierd met een afbeelding van een anker.
Op de rechtermouw een embleem, waarop een kroontje.
De bijbehorende broek is ook zwart.
Aan de binnenzijde van de broekband is een bies aangebracht.
Bij het uniform horen verder nog een baret en een strik rondom met de tekst "Oranje Nassau".
Op de pet is aan de voorzijde met gouddraad een kroontje gestikt.

De zwarte veldmut (kepie):


Brede omgeslagen rand met aan één zijde een van goudkleurige garen geborduurde kroon.
Gevoerd met een gladde donkerblauwe stof.
Aan de binnenzijde van de rand voorzien van een leren band.


            

Dit uniform en de veldmuts werden gedragen door de leerlingen van de School voor de Kust- en Binnenvaart "Oranje Nassau" te Harlingen.
Deze school met internaat werd in 1958 opgericht.
Tegenwoordig staat de school bekend als Maritieme Academie te Harlingen.

Bron: Fries Scheepvaartmuseum.

Op het internaat heerste een militaire discipline:

's Avonds na een uur verplichte studie in de eetzaal nog even een luchtje scheppen op de kade van de Zuiderhaven (onder toezicht van een bootsman).

              

Bron: Afbeeldingen van deze boeken zijn van de site van de Groninger Kustvaart

Daarna nog een half uurtje TV tot 9 uur en dan naar de wasruimte's om je te wassen en tanden te poetsen (met koud water)en aansluitend naar bed.
Een bootsman kwam dan langs om te controleren of je je goed had gewassen, op de rand van het bed zitten en handen en voeten vooruit steken.
En wee je gebeente als er iets niet klopte, zie het verhaal OPDOFFER hieronder.
Dan het licht uit, maar voor dat hij dit deed riep hij nog .. koppen dicht en handen boven de dekens.

Eénmaal in de week gezamelijk onder de douche met z'n tweeen in één open badhokje.
En dan volgde het ritueel door een harde stem: aantreden per paar voor een hokje, douche aanzetten, eronder staan, ernaast staan om je in te zepen, (dat werd gecontroleerd), onder de douche om af te spoelen, afdrogen en aankleden.
Dit ging aan de lopende band in een rap tempo door totdat iedereen fris gewassen naar bed kon.

's Ochtens om half 7 werd iedereen weer zijn bed uitgefloten (via zo'n scheidsrechtersfluitje) of als je nog even bleef liggen tot de bootsman terug kwam, werd je ook wel met matras en al uit je bed gekieperd.
De eerste handeling daarna was wassen en je bed opmaken, de lakens/dekens tot op de millimeter nauwkeurig op een speciale manier opvouwen.
Je te kleine kastje netjes inruimen (op mes breedte) en was dit niet naar de zin van de bootsman werd alles overhoop getrokken en kon je opnieuw beginnen, soms wel enkele keren achterelkaar.
En 's avonds moest het bed weer op een speciale manier opgemaakt worden voor de nacht.
De bootslui controleerde dit nauwgezet en was het niet naar hun zin, trokken ze alles overhoop en kon je opnieuw beginnen, net zolang dat het naar hun zin was.

Opdoffer:

Bootsman Dijkstra heb ik eens een geweldige opdoffer verkocht.
Hij geloofde mij niet dat ik pas een schone pyjama had aangetrokken en trok mij aan mijn haren het bed uit.
Ik was voor mijn leeftijd nogal lang en naam dit niet van de bootsman, dus gaf ik hem direct een vuistslag.
Voor straf moest ik een aantal uren in de eetzaal in mijn pyjama als een kleuter in een hoek staan.

Ook menigmaal heb ik voor straf de vrije weekenden op het internaat moeten doorbrengen, terwijl de anderen naar huis mochten .
Werd ik weer eens door stuurman Keunig (op de fiets) betrapt terwijl ik met een meisje liep of dat ik mijn hoofd deksel niet (of niet 'goed') ophad.
Vaak werd de veer uit de hoofddeksel verwijderd (dat stond stoer), hingen de zijkanten wat losser naar beneden.

In het weekend (en bij het passagieren) controle van het uniform (zitten de knopen wel goed vast), zijn je schoenen op de juiste wijze gepoetst en ook nog de controle van de handen (nagels kort en schoon) haren inspectie en nog veel meer plagerijen.
Als je niet voldeen aan één van deze inspecties, (loszittende knopen werden zo van je uniform afgetrokken, kon je ze alsnog goed vastnaaien), miste je de bus naar huis (die 1x in het uur kwam) en ging je stiekem liften, zodoende bespaarde je dan toch nog de buskosten wat je als extra zakgeld kon gebruiken.
Dat liften was VERBODEN en als je gesnapt werd (meestal door dhr. Addema, die op weg naar huis richting de afsluitdijk moest) kon je direct terug naar het internaat en de rest van het weekend straf corvee doen.

Via mijn gastenboek reageerde Bram Diekmann (schooljaren '65 - 67'), die nog wist dat bootsman Dijkstra de gewoonte had om met zijn duim je in de zij te porren.

Straf corvee:

Zoals het internaat schoonmaken (Wc’s, wasruimte, en zalen schoonmaken), in de keuken helpen, het straatje bij de ingang vegen en onkruid vrij maken en mocht je niet buiten de poort komen.

Geen verlof:

Regelmatig kon je ook niet naar huis i.v.m. de kosten die dat met zich meebracht en zat je het weekend vast in Harlingen waar niet veel te beleven was.
En van DEZE weekenden heb ik toch wel veel leuke herinneringen uit die tijd, o.a. de hele middag met één glas cola (je had maar weinig zakgeld) in de snackbar "De Corner" (snackbar op de hoek tegenover de school) of "De Vijver" doorbrengen bij de jukebox (nummers van Roy Orbison, Elvis Presley en Cliff Richard meegalmen), dit in gezelschap van je maten die ook niet naar huis konden en de Harlingse meisjes.
s’ Winters kon je een ‘namaak’ rumgrog bestellen, lekker warm en dan had je het idee dat je toch nog drank had gedronken.
Je kon toen ook snoepjes kopen, met een dranksmaak vulling, waardoor de bootslieden dachten dat ze je gesnapt hadden op drank gebruik, grote hilariteit, waarna je ze het rolletje snoep liet zien.

Met de meisjes naar de dijk en daar flikvlooien (wel op een nette manier hoor!).
s’ Avonds met de hele groep achterblijvers TV kijken en dan wat later naar bed als door de weeks.
Zondags naar de kerk (terwijl je NIET gelovig was) om maar niet op het internaat te hoeven blijven en daar aardappels te moeten jassen.
Na de kerkdienst bij meneer pastoor koffie drinken en diegene die rookten mochten een peuk opsteken.
Je mocht je niet in een kroeg vertonen, ook al dronk je geen alcohol, je had een uniform aan dus werd je zo herkent en verlinkt met weer alle gevolgen van dien.

Corvee:

We hadden ook wel gewoon corvé dienst, moest je met z'n allen het internaat schoonmaken en een ploeg moest in de keuken helpen.
Al met al toch een reuze gezellige en leerzame tijd gehad in Harlingen, op de vaart en tijdens mijn militaire diensttijd veel nut gehad van deze discipline.

Internationaal spellingsalfabet.

Alpha Bravo Charly Delta Echo Foxtrot Golf Hotel India
Juliett Kilo Lima Mike November Oscar Papa Quebec Romeo
Sierra Tango Uniform Victor Whisky X-ray Yankee Zulu  

Bron: Eigen foto's en foto archief Harlingen

(klik hier boven voor meer foto's)

Later in de praktijk heb ik veel gehad aan het vak touwknopen en splitsen, dit moest aan boord veelvuldig gedaan worden omdat er nog al eens wat touwwerk en/of staaldraad stuk ging en omdat ik dit op de zeevaartschool geleerd had mocht ik dit vaak doen.

(klik hier boven voor de voorbeelden)

Tijdens de opleiding heb ik verschillende keren gevaren op diverse opleidingsschepen.
Met de schepen "Prs. Beatrix", "Prs. Christina" de Rijn op, diepte pijlen met een pijlstok en hectometerpalen aan de wal noteren.

Blind varen op de radar, dan werden de ramen van de stuurhut met schotten geblindeerd en moest je op de commando's van de radar bediende sturen.
Op de "Prins Hendrik" met kapitein J. van Kleef naar Zeeland, met puinsteen het dek schuren en je aan dek wassen met emmers koud zeewater.
Met de "Prinses Juliana" het IJsselmeer op met kapitein Klootsema, stuurman Visser, meester Jobse, bootsman Eveleens.
In de machinekamer had je veel werk om de direkt omkeerbare Brons motor van vooruit op achteruit te krijgen.

Bron: Eigen foto's en van Pieter Inpijn

(klik hier boven voor meer foto's)

Mede scholieren uit de periode 1962-64:

 
Jan
Aardema
John Florie
de Boer
Frans
Brederode
Dirk
Brijder
??
Broeders
Jan
van Capelleveen
Willem
Carmiggelt
Geert
van Dijk
Jan
Dijkstra
Koos
Eshuis
Jan
Feenstra
??
Flaming
Cor
Fleijsman
John
Florie
Willem
Geveke
Frans
Groot
Jaap
Hartz   
Ruud
Heimans
Willem
van der Heide
Arnold
van der Heul
Arie Simon
Hoekstra
Peter
van der Horst
Karel
Huls
Ruurd
Inia
A.
Jonker
A.
Juckers
Gerard
Kamstra
Louis
Karel
Ruud
Kleyberg
Albert
Kooi
Willem
Koopmans
Geert
Korterink
Bertus
Kramer
André
de Kruijff
Anton
Lagerburg
Siep
van der Mey
??
van der Meulen
Pieter
Miedema
Ed
Monteiro
H.
Mulder
P. G.
Oudhoff
R. N.
Quee
D.
Rempt
Piet Jan
Sterel
Martin
van Tent
Jan
Veenstra
E.
van der Velde
Nico
Verhoef
H.
van der Werff
Abele Jan
Zandstra
Sjerp
Zeldenrust
Wolters
Zoutkamp

(klik hier boven voor de vergroting)

Voor dit papiertje was je twee jaar aan het ploeteren.
(hier ook de namen van de geslaagden in een krantenartikel).

Historie van het internaat:

Het Koninklijk Onderwijsfonds voor de Scheepvaart (KOF) is opgericht in 1921 met als doel:
"Het bevorderen van vakonderwijs in de binnenvaart, de uitgave van leerboeken ten behoeve van dat onderwijs en voorts in het algemeen al wat met dat onderwijs verband houdt of tot bevordering daarvan kan strekken".

Ook in Friesland nam de belangstelling toe voor een opleiding in de richting van de Rijn- ,Binnen- en Zeevaart.
In 1956 kwam men tot de conclusie dat een Dagnijverheidschool in Harlingen van groot belang moest worden geacht.
Op 23 september 1958 werd begonnen met het onderwijs in de voormalige huishoudschool aan de Kerkstraat 1 in Harlingen.
Het internaat werd gehuisvest in een deel van het voormalige weeshuis aan de Weeshuisstraat 3.
Hiervoor was een ingrijpende verbouwing noodzakelijk.
De officiële opening van school en internaat vond plaats op 21 oktober 1958.

Doordat het schoolgebouw aan de Kerkstraat te klein en was ook te oud was om in aanmerking te komen voor renovatie.
Werd in 1974 verhuisd naar de voormalige zeevaartschool van Harlingen aan de Zuid-Oostersingel.
Ook het internaat was toe aan een grondige opknapbeurt en dit werd gerealiseerd in 1980.
Tot voor enkele jaren geleden waren hier de leerlingen gehuisvest.
Thans zijn beide panden verlaten.

Bron: site van Sjirk Dijkstra

Op FACEBOOK kan je een berichtje achterlaten voor oud klasgenoten.
(zie de 2 links hieronder)

Link 1: Oranje-Nassau-Rijn-Binnen-en-Kustvaartschool-KOFS-Harlingen

Link 2: Oranje-Nassau-KOFS-Harlingen

Hieronder nog een aantal foto's van het (inmiddels afgebroken) internaat.


(klik hier boven voor meer foto's)

Na het behalen van mijn diploma ben ik gaan varen (mijn grootste wens).

 Overlijdens advertentie van directeur Swarts. 

'zie het vervolg bij kustvaart'.

Naar Boven
 






Home | School | Reunie | Kustvaart | Schepen | Leger | GVB | Links | Gastenboek | Recepten